Płyny eksploatacyjne w samochodzie: dlaczego trzeba je wymieniać?

Olej silnikowy

Olej silnikowy to podstawowy płyn eksploatacyjny stosowany w każdym silniku zasilanym benzyną i olejem napędowym.

Działanie: olej silnikowy smaruje pracujące części silnika i osprzętu (jak np. turbosprężarka czy kompresor), chłodzi silnik, odbiera zanieczyszczenia oraz wycisza pracę silnika. Ma wpływ na właściwe działanie łańcuchów rozrządu (od jego ciśnienia zależy właściwa praca napinacza hydraulicznego) oraz układów zmiennych faz rozrządu, zapewnia ochronę antykorozyjną, uszczelnia komory spalania.

Kiedy wymieniać? Co 15 tys. kilometrów, albo co rok. W przypadku aut z instalacją gazową i jeżdżących tylko po mieście – co 10 tys. kilometrów. W przypadku aut bardzo mało eksploatowanych – co 10 tys. kilometrów.

Jak dobierać? Zgodnie z zaleceniami producenta samochodu, przede wszystkim zgodnie z normą SAE (np. oznaczenie 5W30). Po zakończonym okresie gwarancji można stosować olej dowolnego producenta.

Skutki zaniechania wymiany albo braku oleju: przyspieszone zużycie silnika, zatarcie silnika, zatarcie turbosprężarki, zatarcie panewek, przyspieszone zużycie łańcucha, niewłaściwa praca silnika, konieczność przeprowadzenia drogiego remontu.

O czym warto pamiętać? Olej wymienia się wraz z filtrem oleju. Przed zastosowaniem można zastosować płukankę do silnika, w celu usunięcia osadów.

Olej przekładniowy w automatycznej skrzyni biegów

Olej przekładniowy jest stosowany w każdej skrzyni automatycznej: hydraulicznej, CVT (bezstopniowymi) i planetarnej.

Działanie: olej przekładniowy smaruje pracujące części, chłodzi, odbiera zanieczyszczenia. W niektórych typach skrzyń jest odpowiedzialny za wybieranie biegów, zapewnia ochronę antykorozyjną.

Kiedy wymieniać? Co 40, 50 albo co 60 tys. km przebiegu, zależnie od typu skrzyni. Należy korzystać z dynamicznej wymiany oleju przekładniowego, która pozwala na całkowite usunięcie starego oleju ze skrzyni (zużywa się dodatkowo kilka litrów świeżego oleju).

Jak dobierać? Zgodnie z zaleceniami producenta samochodu albo skrzyni biegów, który określa specyfikację olej przekładniowego (np. ATF DEXRON VI). Po zakończonym okresie gwarancji można stosować olej dowolnego producenta.

Skutki zaniechania wymiany oleju przekładniowego albo zbyt niskiego poziomu płynu: przyspieszone zużycie skrzyni biegów, awarie skrzyni biegów, zatarcie skrzyni biegów, konieczność wykonania poważnego i drogiego remontu.

O czym warto pamiętać? Wraz z olejem przekładniowym należy wymienić filtr automatycznej skrzyni biegów.

Olej przekładniowy w manualnej skrzyni biegów

Olej przekładniowy jest stosowany w każdej skrzyni manualnej.

Działanie: olej przekładniowy smaruje pracujące części, chłodzi, wycisza, chroni przed korozją.

Kiedy wymieniać? Co 100 tys. km przebiegu.

Jak dobierać? Zgodnie z zaleceniami producenta samochodu, który określa specyfikację oleju przekładniowego (np. 75W90). Po zakończonym okresie gwarancji można stosować olej dowolnego producenta.

Skutki zaniechania wymiany oleju przekładniowego: głośna praca skrzyni biegów, przyspieszone zużycie skrzyni biegów, awarie skrzyni biegów, zatarcie skrzyni biegów i jej całkowite zniszczenie, konieczność wykonania poważnego i drogiego remontu.

Olej przekładniowy w mechanizmach różnicowych

Mechanizmy różnicowe stosuje się w każdym samochodzie. W przednionapędowych mechanizm różnicowy znajduje się w obudowie skrzyni biegów, w tylnonapędowych przy tylnej osi, w autach z napędem 4x4 mogą być 2 lub 3 mechanizmy różnicowe.

Działanie: olej przekładniowy smaruje pracujące części, chłodzi, chroni przed korozją, przenosi moment obrotowy.

Kiedy wymieniać? W samochodach tylnonapędowych i z napędem 4x4 - co 40 - 50 tys. km przebiegu. W samochodach przednionapędowych - co 10 lat.

Jak dobierać? Zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu.

Skutki zaniechania wymiany: zwiększone opory podczas pracy napędu, przyspieszone zużycie mechanizmów, głośna praca.

Olej przekładniowy w sztywnym moście, stanowiącym tylną oś

Tylne mosty napędowe stosowane są w autach z napędem na tył i w samochodach z napędem 4x4.

Działanie: olej przekładniowy smaruje pracujące części, smaruje łożyska kół, chłodzi, chroni przed korozją.

Kiedy wymieniać? Co 40 - 50 tys. kilometrów przebiegu.

Jak dobierać? Zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu.

Skutki zaniechania wymiany: zwiększone opory podczas pracy napędu, przyspieszone zużycie mechanizmów, głośna praca.

Olej przekładniowy w skrzyni rozdzielczej / reduktorze

Skrzynia rozdzielcza znajduje się w niektórych autach z napędem 4x4, np. w samochodach terenowych i pickupach. Umożliwia przenoszenie napędu na przednią lub tylną oś auta, albo obie na raz.

Działanie: olej przekładniowy smaruje pracujące części, niweluje tarcia, wycisza, chroni przed korozją, chłodzi.

Jak dobierać? Zgodnie z zaleceniami producenta samochodu.

Co ile wymieniać? Jeśli producent nie zaleca inaczej, to co 50 - 100 tys. km przebiegu.

Skutki zaniechania: większe opory pracy, możliwość uszkodzenia skrzyni.

Płyn chłodniczy w układzie chłodzenia

Płyn chłodniczy jest stosowany w każdym samochodzie z silnikiem benzynowym i diesla.

Działanie: Chłodzi silnik, utrzymuje temperaturę roboczą jednostki napędowej, pozwala na właściwe działanie ogrzewania kabiny, chłodzi dodatkowe podzespoły (np. zawór EGR), zapewnia ochronę antykorozyjną, chroni przed zamarzaniem, ochrania uszczelki przed zniszczeniem.

Jak dobierać? Producent określa specyfikację płynu. Po zakończonym okresie gwarancji można stosować płyn dowolnego producenta.

Co ile wymieniać? Jeśli stosujemy płyn uniwersalny – to co 2 lata (po tym czasie traci właściwości antykorozyjne). Jeśli stosujemy koncentrat, zalecany przez producenta – co 5 lub 7 lat. W przypadku koncentratu, co roku należy przeprowadzić kontrolę poziomu temperatury wrzenia i temperatury zamarzania płynu. W razie potrzeby – dolać koncentratu. Koncentrat wolno mieszać tylko i wyłącznie z wodą zdemineralizowaną.

Skutki zaniechania: przegrzanie silnika, zatarcie silnika, korozja chłodnicy, korozja nagrzewnicy, niewłaściwe działanie ogrzewania, przepalenie uszczelki pod głowicą.

O czym warto pamiętać? Przed zastosowaniem płynu warto zastosować środek do płukania układu chłodzenia.

Olej wspomagania (płyn wspomagania) układu kierowniczego

Stosowany w samochodach z hydraulicznym (starsze) i elektrohydraulicznym (nowsze) układem wspomagania kierownicy.

Działanie: umożliwia pracę układu wspomagania kierownicy. Działa jako czynnik roboczy, umożliwia działanie siłowników. Chroni układ przed korozją, chroni uszczelki przed uszkodzeniem.

Jak dobierać? Producent określa specyfikację płynu w instrukcji pojazdu.

Co ile wymieniać? Jeśli producent nie zaleca inaczej, to co 4 lata.

Skutki zaniechania: awarie pompy wspomagania, nieszczelności. Niewłaściwe działanie układu wspomagania kierownicy.

Płyn hamulcowy

Stosowany w każdym współczesnym samochodzie, niezależnie od napędu.

Działanie: działa jako czynnik roboczy, umożliwia działanie tłoczków hamulcowych. Chroni układ przed korozją. Umożliwia właściwą pracę aktywnych systemów bezpieczeństwa (ABS, ESP, ASR i inne).

Jak dobierać? Producent samochodu określa specyfikację płynu: DOT3, DOT4 albo DOT5. Można stosować płyn dowolnego producenta.

Co ile wymieniać? Co 2 lata.

Skutki zaniechania: korozja układu hamulcowego (blokowanie tłoczków), zmniejszenie bezpieczeństwa jazdy, możliwość zagotowania się płynu podczas hamowania i utraty możliwości zatrzymania auta.

Olej mineralny w układzie klimatyzacji

Stosowany w każdym samochodzie z układem klimatyzacji. Olej mineralny krąży wraz z czynnikiem chłodniczym w zamkniętym układzie klimatyzacji.

Działanie: olej mineralny smaruje sprężarkę klimatyzacji, zapobiegając jej zatarciu.

Co ile wymieniać? Co 2 lata, wraz z czynnikiem chłodniczym. Olej dobierany jest automatycznie, przez urządzenie, uzupełniające poziom czynnika chłodzącego.

Skutki zaniechania: zatarcie turbosprężarki, niska skuteczność pracy układu klimatyzacji (ze względu na wycieki czynnika chłodzącego gazowego, wraz z olejem mineralnym).

Płyn do spryskiwaczy

Stosowany w każdym współczesnym samochodzie. Jest przeznaczony do czyszczenia przedniej i tylnej szyby. W samochodach z reflektorami ksenonowymi i biksenonowymi jest wykorzystywany do czyszczenia przednich reflektorów.

Działanie: usuwa zanieczyszczenia z szyb i reflektorów, ułatwia pracę wycieraczek, zapobiegając ich przyspieszonemu zużyciu.

Co ile wymieniać? Pod koniec jesieni stosować płyn zimowy albo do zbiorniczka wypełnionego płynem letnim, wlać całe opakowanie koncentratu płynu zimowego. Dbać o właściwy poziom płynu przez cały rok.

Skutki zaniechania: utrudniona widoczność w trakcie jazdy, ryzyko otrzymania mandatu za brak płynu w zbiorniczku, porysowana szyba (przy oszczędzaniu płynu), rozerwanie zbiorniczka i uszkodzenie dyszy (po zamarznięciu płynu letniego w trakcie mrozów.

Płyn AdBlue

Stosowany w samochodach z silnikami diesla, wyposażonymi w układy selektywnej redukcji katalitycznej SCR, spełniającymi normy emisji spalin Euro5 i Euro6.

Działanie: płyn jest dawkowany za pomocą specjalnego wtryskiwacza do katalizatora SCR. Tam w mieszalniku miesza się ze spalinami. W trakcie reakcji chemicznych dochodzi do neutralizacji szkodliwych tlenków azotu do azotu, pary wodnej i CO2.

Co ile wymieniać? Płynu AdBlue się nie wymienia, należy tylko uzupełniać jego poziom, zwłaszcza wtedy, gdy pojawią się ostrzeżenia na desce rozdzielczej o niskim poziomie płynu.

Skutki zaniechania: obniżenie mocy silnika przez komputer sterujący pracą jednostki napędowej. Zablokowanie możliwości uruchomienia silnika przez komputer sterujący pracą silnika, z powodu braku płynu AdBlue.

Płyn katalityczny

Stosowany w samochodach z silnikami diesla, wyposażonymi w filtry cząstek stałych FAP (tzw. mokre).

Działanie: zadaniem płynu katalitycznego jest obniżanie temperatury samozapłonu sadzy, co znacząco ułatwia opróżnianie filtra cząstek stałych z zanieczyszczeń, także podczas jazdy miejskiej.

Co ile wymieniać? Płynu katalitycznego się nie wymienia. Należy uzupełniać jego poziom, zwłaszcza wtedy, gdy pojawi się komunikat o niskim poziomie płynu.

Jak dobierać? Zgodnie z zaleceniami producenta, który ściśle określa specyfikację płynu.

Skutki zaniechania: możliwość obniżenia mocy silnika przez komputer sterujący pracą silnika, zagrożenie zapchaniem filtra cząstek stałych podczas jazdy miejskiej.

O czym warto pamiętać? W niektórych autach uzupełnienie poziomu płynu katalitycznego jest możliwe tylko w warsztacie.

Płyn chłodzenia w układzie chłodzenia baterii samochodów elektrycznych

Stosowany w samochodach elektrycznych i niektórych hybrydowych, wyposażonych w baterie litowo – jonowe oraz litowo – polimerowe (starsze).

Działanie: zadaniem płynu chłodzenia jest chłodzenie baterii w trakcie gorących dni, w trakcie pracy i podczas ładowania, a także podgrzewanie ich w niskich temperaturach.

Jak dobierać? Ściśle wg zaleceń producenta pojazdu.

Co ile wymieniać? Zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu albo co 5 lat.

Skutki zaniechania: przegrzanie baterii litowo – jonowej, zamarznięcie baterii litowo – jonowej, bezpowrotne uszkodzenie baterii litowo – jonowej, możliwość zapalenia się baterii litowo – jonowej (na skutek pożaru) i całkowitego spalenia się samochodu.

Michał Lisiak