Świece żarowe - kluczowy element silnika wysokoprężnego

Decydując się na zakup samochodu z silnikiem diesla musimy pamiętać o jego mankamentach. Silnik wysokoprężny to nie tylko bardzo niskie spalanie, ale również konieczność serwisowania auta i wymiany drogich elementów osprzętu.

W kilkunastoletnich samochodach wymiana świec żarowych nie jest wielkim obciążeniem budżetu. Tym bardziej, że w dobrych warunkach pracują one bezawaryjne przez 100 tys. kilometrów. Do starszych aut można je kupić za kilkadziesiąt zł za sztukę (wymienia się cały komplet, czyli tyle sztuk, ile jest cylindrów). W nowych autach zaczęto jednak stosować świece piezoelektryczne. Stare świece przypominały wyglądem świece zapłonowe, nowe są cieniutkie, jak ołówki. Działają lepiej i szybciej. Ale... potrafią kosztować po kilkaset złotych za sztukę.

Jaką rolę pełnią świece żarowe? Jak działają?

Silnik diesla to inaczej, silnik o zapłonie samoczynnym. Układ dolotowy kieruje do cylindrów powietrze skompresowane przez turbosprężarkę i schłodzone przez intercooler. Na podstawie wskazań z wielu czujników, komputer, sterujący pracą jednostki napędowej, dobiera moment otwarcia wtryskiwaczy. Do cylindrów trafia paliwo sprężone do wysokiego ciśnienia przez pompę wysokiego ciśnienia. To wystarczy, aby doszło do zapłonu.

Świece żarowe znacząco ułatwiają rozruch silnika. Ich zadaniem jest podgrzewanie wnętrza cylindrów, co widzimy przekręcając kluczyk w stacyjce diesla, gdy na desce rozdzielczej pojawia się kontrolka z żółtą spiralką. Świece mogą też włączyć się w trakcie jazdy. Dzięki temu silnik pracuje równomiernie i emituje znacznie mniej szkodliwych tlenków azotu (najbardziej trujących składników spalin).

Jak działają świece żarowe?

• Świece żarowe są zamontowane w pokrywie głowicy silnika - są wkręcone w gniazda montażowe. W każdym cylindrze znajduje się jedna świeca. Zatem w czterocylindrowym silniku są cztery świece żarowe.

• Świece żarowe połączone są przewodami elektrycznymi ze sterownikiem, ten z kolei łączy się przewodem z komputerem, sterującym pracą jednostki napędowej.

• Po przekręceniu kluczyka/wciśnięciu przycisku start, świece żarowe są zasilane z akumulatora. Potrafią rozgrzać się do temperatury ok. 1000 st. C w ciągu 2 sekund.

• Niektóre modele świec mogą osiągać temperaturę do 1350 st. C.

• Dogrzewanie komory silnika po uruchomieniu jednostki napędowej może trwać nawet 10 minut i zależy od wielu czynników, np. od temperatury zewnętrznej.

• Po uruchomieniu silnika, świece żarowe są już zasilane przez alternator, tak jak i pozostałe podzespoły samochodu.

Kiedy wymienić? Nikt nic nie wie!

W przypadku samochodów z silnikiem benzynowym wiadomo dokładnie, kiedy wymienić świece zapłonowe. A w przypadku aut z silnikami diesla? Nie wiadomo. Niektórzy producenci aut zalecają przegląd świec co kilkadziesiąt tys. km przebiegu. Zazwyczaj pozostaje typowe rozwiązanie: świece wymienić kiedy się zepsują.

Dlaczego świece żarowe się psują?

Psują się, bo pracują w wyjątkowo ciężkich warunkach. Są rozgrzewane do bardzo wysokich temperatur, poddawane działaniu gazów spalinowych i wysokiego ciśnienia.

Jak to zwykle bywa, awaria jednego elementu może powodować awarię innego. Tak niestety jest także w przypadku świec żarowych. Uszkodzone wtryskiwacze, lejące paliwo, awarie czujników, powodujące błędy w otwieraniu wtryskiwaczy przez komputer sterujący pracą silnika, mogą doprowadzić do przegrzania świec żarowych. Korozyjne składniki spalin mogą powodować uszkodzenia korozyjne pręta świec. Nagar, osadzający się na świecy, powoduje problemy z właściwą pracą świecy. Szkodliwe mogą być też drgania generowane przez silnik.

Świece żarowe, zwłaszcza nowoczesne, są delikatne, cieniutkie i bardzo drogie. Niewłaściwy montaż może być przyczyną ich nieodwracalnego uszkodzenia, np. ukręcenia, kiedy mechanik nie korzysta z klucza dynamometrycznego i nie zna momentu dokręcenia świecy, jaki podaje producent samochodu.

Wymieniać kiedy pojawią się objawy awarii! Jak rozpoznać awarię świec żarowych?

Zużyte albo uszkodzone świece żarowe generują cały szereg objawów, które są niejednoznaczne:

• Bardzo duże problemy, z uruchomieniem silnika, zwłaszcza przy niskich temperaturach (co oczywiste, problem ten może być generowany także przez inne podzespoły, od rozładowanego akumulatora zaczynając).

• Konieczność długiego uruchamiania jednostki napędowej (tutaj również powodem mogą być inne awarie, np. rozrusznika, układu zasilania paliwem, zapchanego filtra paliwa).

• Silne drgania podczas uruchamiania silnika, wyczuwalne w kabinie auta (mogą być powodowane również przez uszkodzone dwumasowe koło zamachowe).

• Awaria świec żarowych powinna być sygnalizowana przez zapisanie kodu usterki w pamięci sterownika. Można ją odczytać za pomocą komputera diagnostycznego, podłączonego do złącza OBD2.

Świec żarowych nie powinno się wymieniać pochopnie. Głównie ze względu na ich wysoką cenę i na to, że ich awaria daje niejednoznaczne objawy. Najpierw trzeba sprawdzić innych potencjalnych winowajców, a potem należy przeprowadzić test. Samodzielna walka ze świecami żarowymi może zakończyć się ich ukręceniem albo uszkodzeniem gwintu. Dlatego najlepiej zlecić to mechanikowi.

W razie zużycia powinno wymienić się wszystkie świece. Jedną można wymienić, jeśli doszło np. do jej ukręcenia.

Michał Lisiak