Akumulator – jak o niego dbać, kiedy wymienić, jak uniknąć rozładowania, szczególnie zimą?

Problemy z akumulatorami samochodowymi pojawiają się najczęściej właśnie zimą. Dlaczego? Bo niska temperatura brutalnie weryfikuje stan akumulatora samochodowego i sposób eksploatacji pojazdu. Co robią kierowcy, jeśli w ich autach doszło do rozładowania akumulatora? Ratują się na różne sposoby. Dzwonią po pomoc drogową (kosztowne i czasochłonne). Dzwonią po taksówkarzy, którzy świadczą usługi uruchamiania aut z rozładowanymi akumulatorami (kosztowe i czasochłonne). Proszą innych kierowców o "pożyczenie" prądu za pomocą przewodów rozruchowych (niebezpieczne, bo złe podłączenie może spowodować eksplozję akumulatora, a poza tym potrzeba sporo szczęścia, żeby znaleźć chętnego).

Problem dotyczy również samochodów elektrycznych, bo pod maską też mają zamontowany standardowy akumulator rozruchowy 12V, który pozwala uruchomić samochód (dzięki niemu "startuje" elektronika).

Jaką rolę pełni akumulator samochodowy?

• Zapewnia energię, niezbędną do uruchomienia silnika samochodu. Zasila rozrusznik oraz inne urządzenia (np. elektryczną pompę paliwa w baku, układ zapłonowy w silniku benzynowym, świece żarowe w silniku diesla) i elektronikę.

• Zapewnia energię do podtrzymania pamięci sterowników (np. komputera sterującego pracą silnika, komputera komfortu, audio) po wyłączeniu silnika.

• Pozwala na działanie alarmu i centralnego zamka po wyłączeniu silnika.

• Pozwala na działanie określonych układów i wyposażenia na postoju, po wyłączeniu silnika (np. audio, oświetlenia wewnętrznego, oświetlenia postojowego).

• W samochodach z systemem start - stop podtrzymuje działanie wszystkich układów po wyłączeniu silnika (oświetlenia, ogrzewania/klimatyzacji, nawigacji/systemu multimedialnego, aktywnych systemów bezpieczeństwa itd.).

Po uruchomieniu silnika, źródłem prądu dla samochodu staje się alternator (napędzany przez pasek wieloklinowy). Alternator ma także za zadanie naładowanie akumulatora do pełna, podczas jazdy.

Jak dbać o akumulator samochodowy?

Co może zrobić kierowca, żeby jego akumulator działał jak najdłużej? Oto nasze rady:

• Właściwe zamocowanie akumulatora. Kiedy akumulator nie jest zamontowany we właściwy sposób, jest narażony na dodatkowe drgania. A te przyspieszają jego zużycie.

• Zabezpieczenie biegunów akumulatora oraz klem przed zaśniedzeniem. Wystarczy użycie wazeliny w sprayu. To zabezpieczenie skuteczne i znane od lat.

• Czyszczenie obudowy akumulatora co pewien czas. Brud i zanieczyszczenia powodują, że na obudowie pojawiają się prądy błądzące, które przyspieszają rozładowanie akumulatora.

• Ochrona akumulatora przed głębokim rozładowaniem. Do głębokiego rozładowania dochodzi na skutek bezczynności samochodu. Akumulator podlega zjawisku samorozładowania. Niskie temperatury zimą i wysokie latem przyspieszają proces samorozładowania. Dlatego trzeba chronić akumulator przed mrozem i przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych latem.

• Doładowywanie akumulatora za pomocą prostownika, gdy auto jest bezczynne przez dłuższy czas, albo jest eksploatowane tylko na krótkich trasach. Taki sposób eksploatacji sprawia, że alternator nie jest w stanie doładować akumulatora do pełna. Jeśli akumulator będzie doładowywany (częstotliwość zależy od sposobu eksploatacji i od pory roku), będzie sprawny.

• Akumulator może być szybko rozładowywany przez dodatkowe urządzenia, pobierające prąd po wyłączeniu silnika. Zazwyczaj są to niefabryczne systemy audio, niefabryczne stacje multimedialne albo niefabryczne alarmy. Należy sprawdzić wielkość poboru prądu po wyłączeniu silnika.

• Akumulator samochodowy musi być dobrany zgodnie z zaleceniami producenta samochodu. Dopuszczalne są niewielkie rozbieżności - pojemność akumulatora może być o 10% mniejsza albo o 10% większa. Większe rozbieżności będą powodować problemy z pracą akumulatora.

Należy też zwrócić uwagę na rozmieszczenie biegunów, co określa producent auta.

• W przypadku samochodów z systemem start - stop konieczne jest stosowanie specjalnych akumulatorów EFB lub AGM, zgodnie z zaleceniami producenta auta. Standardowy akumulator samochodowy nie nadaje się do zamontowania go w aucie z systemem start - stop.

Współczesne akumulatory są bezobsługowe. Ich obudowy są zamknięte, a dostęp do wnętrza utrudniony. W odpowiednich warunkach (właściwa temperatura pracy) nie wymagają one uzupełniania elektrolitu. Dlatego określa się je mianem bezobsługowych. Uzupełnianie elektrolitu było czynnością niebezpieczną, albowiem zawartość kwasu siarkowego może poparzyć.

Kiedy wymienić akumulator?

• Po głębokim rozładowaniu. Nawet, jeśli uda się akumulator uratować, to będzie miał ledwie kilkanaście procent wcześniejszej pojemności.

• Po uszkodzeniu obudowy / wycieku płynu (elektrolitu) co dzieje się po upadku lub po kolizji.

• Kiedy akumulator jest ciągle rozładowany, pomimo jazdy na długich trasach, doładowywania go i niskiego poboru prądu po wyłączeniu silnika. To wskazuje na jego zużycie.

Przeciętny współczesny akumulator, w odpowiednich warunkach pracy, służy od 4 do 6 lat. Wystarczy jedno głębokie rozładowanie, aby akumulator zakończył okres eksploatacji.

Jak uniknąć rozładowania akumulatora zimą?

Zasadniczą, płynną częścią akumulatora jest elektrolit (wodny roztwór kwasu siarkowego). Gęstość elektrolitu jest zależna od stopnia naładowania akumulatora. W akumulatorze naładowanym do pełna, gęstość elektrolitu wynosi 1,28 g/cm3. Taki akumulator jest odporny na mróz nawet do minus 50 st. C. Jeśli gęstość elektrolitu wynosi 1,10g/cm3, to elektrolit zamarznie już w temperaturze minus 9 st. C.

Jak zatem uniknąć rozładowania akumulatora zimą?

• Chronić akumulator przed silnym mrozem, trzymając np. auto w garażu, gdzie temperatura nie spada poniżej zera.

• Doładowywać akumulator za pomocą ładowarki mikroprocesorowej albo prostownika, zwłaszcza wtedy, gdy auto jest bezczynne, albo jest eksploatowane na krótkich trasach. Akumulator należy doładowywać do pełna (kilka godzin w domowych warunkach).

UWAGA: Nie wolno ładować akumulatora, który stał na mrozie. Akumulator musi postać kilka godzin w domu, żeby osiągnąć temperaturę pokojową. Dopiero wtedy można podłączyć go pod ładowarkę / prostownik.

• Unikać niebezpiecznego "pożyczania" prądu od innych kierowców za pomocą przewodów rozruchowych. Lepszym rozwiązaniem w razie awarii jest bateria rozruchowa.

• Obserwować "magiczne oczko" na obuwie akumulatora, które pokazuje stan jego naładowania. Albo stosować prosty tester za kilkanaście złotych.

• Nie korzystać z wielu odbiorników energii podczas jazdy na krótkich trasach (klimatyzacji, audio, ładowarki do telefonu) albowiem alternator nie może naładować akumulatora ze względu na wysoki pobór energii.

• Nie korzystać z odbiorników energii podczas postoju w trakcie mrozu (np. audio, nawigacji, stacji multimedialnej).

Akumulator rozruchowy to urządzenie eksploatacyjne, wymaga wymiany po pewnym okresie. To od kierowcy (i od jakości urządzenia) zależy, czy będzie to 5 - 6 lat, czy kilkanaście miesięcy.

Michał Lisiak