Gdzie w samochodzie trzeba wymieniać olej, poza silnikiem i skrzynią biegów?

Regularna wymiana oleju przekładniowego w mechanizmach jest bardzo ważna. Dzięki niej mechanizmy są chronione przez przedwczesnym zużyciem. Olej przekładniowy pozostawia ochronny film, zapobiegając tarciu, które powoduje nagrzewanie i zużycie elementów. Poza tym chłodzi pracujące części i wycisza ich pracę, chroni także przed korozją.

Olej zużywa się w trakcie eksploatacji. Traci właściwości antykorozyjne, jest zanieczyszczany przez opiłki metalowe (w niektórych podzespołach nie ma filtrów, które mogłyby te opiłki zatrzymać). To dlatego jego wymiana jest konieczna.

Samochód z napędem na tylną oś – wymiana oleju w tylnym moście

W samochodach z napędem na tylną oś, powinno się wymieniać olej przekładniowy w tylnym mechanizmie różnicowym, zamontowanym w centralnej części tylnego mostu. Do mechanizmu różnicowego doprowadzony jest wał napędowy, przekazujący moment obrotowy z silnika. W niektórych autach olej przekładniowy znajduje się także w pochwach tylnego mostu i jego zadaniem jest smarowanie łożysk kół. Ten olej także należy wymienić.

Standardowo wymianę zaleca się co 40 tys. kilometrów przebiegu. Warto też zapoznać się z zaleceniami producenta pojazdu. Zaniechanie wymiany prowadzi do przyspieszonego zużycia metalowych elementów.

W samochodach sportowych i usportowionych, z napędem na tylną oś, stosuję się tak zwaną „szperę”. To specjalna odmiana mechanizmu różnicowego, o ograniczonym poślizgu, zapewniającego lepsze przekazywanie momentu obrotowego na koła auta. W tym przypadku zaniechanie wymiany oleju w tylnym dyferencjale prowadzi często do uszkodzenia tzw. „szpery”.

Jako przykład weźmiemy popularny model, który jest często sprowadzany do naszego kraju – BMW Serii 3 E90/91 318i (silnik benzynowy).

• W tym samochodzie zaleca się wymianę oleju w tylnym moście (w tylnym dyferencjale) co 40 tys. km przebiegu. Potrzeba 1 litr oleju o specyfikacji 75 W90.

Spójrzmy na młodsze auto. Mercedes Benz W205 C160 z 2021 roku także potrzebuje wymiany oleju w tylnym moście.

• W wersji ALU-HAG183 stosuje się olej o specyfikacji 75W-85 w ilości 0,8 litra.

Samochód z napędem na 4 koła – wymiana oleju w skrzyni rozdzielczej

W przypadku takich aut podzespołem, który na pewno będzie wymagać wymiany oleju przekładniowego, jest skrzynia rozdzielcza (zestrojona z przekładnią automatyczną, albo manualną, w zależności od rodzaju pojazdu). Istnieje kilka rodzajów aut z napędem na 4 koła: samochody ze stałym napędem na 4 koła, z dołączanym napędem na przednią oś (najczęściej pickupy), z dołączanym napędem na tylną oś (najczęściej SUV).

Skrzynia rozdzielcza to mechanizm, który przekazuje napęd ze skrzyni biegów na koła. Może to być dołączany ręcznie napęd na tył, dołączany ręcznie napęd na przód (np. w pickupach), albo stały napęd na przód i na tył, realizowany za pomocą dwóch wałów napędowych. Olej przekładniowy w skrzyni rozdzielczej pełni taką samą funkcję, jak w skrzyni biegów. Czyli smaruje, chroni przed tarciem i chłodzi oraz zapewnia ochronę antykorozyjną. Zaleca się, aby olej w skrzyni rozdzielczej wymieniać co 40 – 50 tys. km przebiegu.

Jako przykład weźmiemy limuzynę z napędem na wszystkie koła. To Audi A6 Allroad z 2008 roku, z silnikiem 2.7 TDI. Poza standardowymi potrzebami samochodu, dotyczącymi oleju silnikowego i przekładniowego, olej trzeba wymieniać w:

• Mechanizmie różnicowym skrzyni automatycznej – co 24 miesiące – potrzeba 1,1 litra oleju,

• Tylnym mechanizmie różnicowym – potrzeba 0,9 litra oleju,

• Skrzyni rozdzielczej przy przekładni automatycznej – potrzeba 0,5 litra oleju.

Powyższe zalecenia dotyczą standardowego serwisowania auta. Obecnie popularne jest serwisowanie long life, w którym stosuje się oleje o dłuższym okresie przydatności do pracy. Dzięki temu okres serwisowania jest dłuższy, np. co 48 miesięcy. To od kierowcy zależy, jaki system serwisowania pojazdu wybierze.

Samochód z automatycznie dołączanym napędem na tył – wymiana oleju w sprzęgle Haldex

Automatycznie dołączany napęd na 4 koła to obecnie bardzo popularne rozwiązanie. Stosuje się je najczęściej w SUV i crossoverach. Standardowo, silnik przekazuje napęd na przednią oś. W razie potrzeby, automatycznie załączany jest napęd na tylną oś (bez ingerencji kierowcy). Taki układ napędowy działa dzięki zastosowaniu podzespołu, zwanego sprzęgłem Haldex.

To dzięki niemu możliwe jest załączanie napędu na tylną oś. Sterownik uruchamia sprzęgło w określonych sytuacjach, stale zbiera dane z czujników prędkości obrotowej kół, czujnika przyspieszenia, czujnika kąta skrętu kierownicy i wielu innych. Na podstawie odpowiednich algorytmów sprzęgło Haldex jest uruchamiane albo rozłączane. Składa się ono z wałka wejściowego (napędzanego przez silnik), wałka wyjściowego, połączonego wałem napędowym z tylnym mostem, sprzęgła płytkowego, sterowanego przez tłoki hydrauliczne, pompy hydraulicznej (sterującej pracą tłoków) i sterownika. Napęd na tylną oś jest załączany i rozłączany w ciągu milisekund. W sprzęgle Haldex powinien być zastosowany także filtr oleju. Co ile wymieniać olej w sprzęgle typu Haldex? Różni producenci samochodów zalecają wymianę oleju przekładniowego i filtra co 30 – 60 tys. km.

Teraz spójrzmy, jak to wygląda w przypadku SUV z dołączanym napędem 4x4. Wybierzemy samochód SEAT Ateca 2.0 TSI 4Drive. Poza standardowymi potrzebami samochodu, dotyczącymi oleju silnikowego i przekładniowego, olej trzeba wymieniać w:

• Tylnym mechanizmie różnicowym – potrzeba 0,95 litra oleju – zaleca się wymieniać co 24 – 48 miesięcy;

• Skrzyni rozdzielczej – potrzeba 0,89 l oleju – zaleca się wymieniać co 24 – 48 miesięcy;

• Sprzęgle Haldex – potrzeba 0,75 litra oleju.

Każda dodatkowa czynność eksploatacyjna wiąże się z dodatkowymi kosztami. Jednak regularna wymiana oleju w skrzyniach rozdzielczych, tylnych mostach i sprzęgłach Haldex pozwala uniknąć jeszcze większych kosztów, które trzeba ponieść na naprawy i wymiany.

Michał Lisiak