Dlaczego wymiana oleju w automatycznej skrzyni biegów jest tak ważna?

Automatyczna skrzynia biegów wymaga drogiego serwisowania

Produkty premium wymagają wydatków premium. Tak jest w przypadku automatycznych skrzyń biegów. Wymiana oleju w automatycznej skrzyni biegów jest kilkakrotnie droższa niż w aucie ze skrzynią manualną. Do tego w skrzyni manualnej olej wymienia się raz na 100 tysięcy kilometrów. A w skrzyni automatycznej – raz na 50 tys. kilometrów. Czasami częściej – w CVT zaleca się wymianę co 40 tys. kilometrów.

Dlaczego wymiana oleju w automatycznej skrzyni biegów jest droga i kosztuje najczęściej 1000 zł, a niekiedy więcej? Bo do skrzyni wchodzi średnio ok. 8 litrów oleju ATF. Drugie tyle należy zużyć przy wymianie dynamicznej do płukania skrzyni biegów.

Filtr automatycznej skrzyni biegów też ma różne ceny. Czasami może kosztować kilkadziesiąt złotych, a czasami kilkaset.

Czy olej ATF jest „lifetime”?

Olej przekładniowy na całe życie samochodu i skrzyni? Tak, można w to wierzyć. Trzeba jedynie przyjąć punkt widzenia producenta samochodu.

„Lifetime” oznacza okres, w którym producent auta ponosi koszty uszkodzenia skrzyni, czyli w domyśle – do upływu gwarancji. Ponieważ wiele nowych aut jest leasingowanych, na max. 6 lat, można przyjąć, że „lifetime” to w praktyce 6 lat. Po tym czasie skrzynia, w której olej nie jest wymieniany, zepsuje się.

Na producenta auta nie ma się co denerwować – on po prostu nie ma zysku z tego, że auto jeździ 10, 15 czy 20 lat. Gdyby kierowca serwisował swój samochód przez cały okres eksploatacji w ASO, sytuacja byłaby inna. Tak jednak nie jest.

Olej w automatycznej skrzyni biegów się zużywa, dlatego trzeba go wymieniać. Zużywa się olej w silniku i zużywa się olej w skrzyni biegów, choć nie tak szybko, jak ten w silniku. I właśnie dlatego regularna wymiana jest tak ważna.

W automatycznej skrzyni biegów, bez względu na jej typ (AT, DSG, DCT, CVT) olej ATF smaruje łożyska, koła zębate, tuleje, wałki, chłodzi (przekładnię, mechatronikę, konwerter momentu), a także steruje pracą skrzyni. W klasycznej skrzyni AT olej jest czynnikiem wykonawczym, który pozwala na wybór odpowiedniego biegu. Odpowiednie ciśnienie oleju ATF sprawia, że skrzynia może załączać biegi, sterować sprzęgłami i hamulcami przekładni.

Bez oleju o odpowiednich parametrach skrzynia biegów zużywa się (powstają metalowe opiłki, które mogą ją blokować) i nie działa prawidłowo.

Dlaczego olej w skrzyni się starzeje? Nie jest on rozrzedzany paliwem i faszerowany dodatkami chemicznymi jak olej silnikowy. A mimo to również się starzeje.

Olej ATF (olej przekładniowy w automatycznej skrzyni biegów) traci swoje właściwości na skutek działania wysokiej temperatury (skrzynia biegów bardzo mocno grzeje się w trakcie pracy – przy dużym obciążeniu temperatura oleju przekracza 100 st. C). Olej podlega utlenianiu, a jego dodatki uszlachetniające (w tym antykorozyjne) tracą swoje właściwości.

Olej przekładniowy jest również zanieczyszczany przez opiłki z materiałów ciernych i przez opiłki metalowe. Filtr powinien je zatrzymywać, ale robi to do chwili, aż się zapcha. Opiłki powstają na skutek działania sprzęgieł ciernych, a opiłki metalowe z zużywających się zębatek, łożysk i wałków. Część tych ostatnich wyłapują magnesy w misce olejowej, ale też nie mają 100 – procentowej skuteczności.

Objawy starego oleju w automatycznej skrzyni biegów

Nie pojawiają się one szybko. Dlatego czasami kierowcy mówią – po co wymieniać olej w skrzyni biegów, skoro i tak nie ma żadnych objawów awarii?

Objawy przychodzą niespodziewanie. Najczęściej są to coraz silniejsze szarpnięcia, przeciąganie zmiany biegów, wolniejsza reakcja na wrzucenie biegu do jazdy albo wstecznego, wibracje, przegrzewanie oleju.

Naprawa automatycznej skrzyni biegów rzadko kiedy kosztuje mniej niż 10 tys. złotych, a czasami dochodzi do 20 tys. złotych. Dlatego warto zadbać o terminową wymianę oleju.

Jeszcze groźniejsze są wycieki oleju ATF ze skrzyni automatycznej. Ale to temat na inny artykuł.

Michał Lisiak