Wahacz – najważniejsza część zawieszenia w samochodzie

Jaką rolę pełnią wahacze w zawieszeniu samochodu?

Wahacze łączą koła samochodu z podwoziem (płytą podłogową albo ramą). Wahacze są również odpowiedzialne za prowadzenie każdego koła.

We współczesnych samochodach z najprostszym zawieszeniem (kolumny Macphersona na przedniej osi i belka skrętna z tyłu) znajdują się cztery wahacze (dwa przednie dolne i dwa tylne wleczone). W samochodach premium i sportowych wahaczy może być osiem lub więcej.

Zawieszenie z tak dużą liczbą wahaczy nazywane jest zawieszeniem wielowahaczowym.

Im więcej wahaczy w zawieszeniu, tym większa precyzja w prowadzeniu auta, lepszy komfort

i większe bezpieczeństwo (mniejsze ryzyko oderwania się koła).

Jak zbudowany jest wahacz w samochodzie?

Wahacz może mieć różny kształt. Można go przyrównać do liter: „I”, „Y”, „U” oraz „V”.

Standardowo wyposażony jest w jeden sworzeń oraz jedną („I”) lub dwie („Y”, „U”, „V”) tuleje metalowo-gumowe (zwane też silentblockami).

Sam wahacz zbudowany jest z mocnego, grubego stopu metalu. Standardowo stosuje się stopy stali lub stopy żeliwa. W samochodach premium montuje się wahacze wykonane ze stopów aluminium, które są lżejsze.

Teoretycznie, konstrukcja wahaczy się nie zmienia, ale… w niektórych chińskich samochodach zaczęto stosować wahacze produkowane z cienkiej, wytłaczanej blachy. Taka oszczędność może się źle skończyć, bo wahacze też są narażone na korozję.

Tuleje metalowo-gumowe, tak zwane silentblocki, to elementy o kształcie okręgu wykonane z bardzo twardego materiału gumowego (wzbogaconej gumy). Tuleje są wprasowywane za pomocą pras hydraulicznych do otworów w wahaczach. Pośrodku każdej tulei znajduje się otwór, a w nim metalowy walec.

Tuleje służą do mocowania wahacza do podłogi auta (płyty podłogowej albo ramy) w odpowiednim miejscu, za pomocą bardzo mocnych i trwałych śrub. Materiał gumowy ma na celu zapewnienie pewnej elastyczności w połączeniu i amortyzację drgań, aby te nie przechodziły z kół na podwozie i nadwozie auta.

Sworznie wahaczy to przeguby metalowo-gumowe, które łączą wahacze ze zwrotnicami kół, z tylnymi belkami skrętnymi albo innymi częściami zawieszenia samochodu. Przegub metalowo-gumowy pracuje w smarze, z zewnątrz zabezpieczony jest osłoną gumową. Sworznie wahaczy mogą być wciskane za pomocą prasy hydraulicznej, przykręcane lub wsuwane.

Jak trwałe są wahacze?

Wszystko zależy od jakości wykonania wahacza, wagi samochodu i sposobu jego eksploatacji.

Niektóre wahacze wymagają wymiany już po 40-60 tys. km przebiegu. Inne pracują nawet przez 250-300 tys. km bez awarii.

Wahacze niszczą się przede wszystkim od jazdy po dziurawych drogach. Duży ciężar samochodu także sprawia, że wahacz zużywa się szybciej, np. w autach elektrycznych zużywa się szybciej, niż w spalinowych. Samochody elektryczne są cięższe od swoich spalinowych odpowiedników (średnie od 300 do 600 kg) i ten dodatkowy ciężar negatywnie wpływa na trwałość wahaczy (choć nie jest jedynym czynnikiem, który przyspiesza zużycie wahaczy w autach elektrycznych).

Co się psuje w wahaczach?

Najsłabsze elementy składowe, czyli sworznie i tuleje metalowo-gumowe. Dlaczego się psują?

• Mieszanka gumowa starzeje się i zaczyna się wykruszać.

• Starzenie się gumy w przypadku sworzni powoduje wycieki smaru i przedostawanie się do środka kurzu oraz wilgoci.

• Jazda po nierównościach przyspiesza zużycie wahaczy.

Czy awarie wahaczy są niebezpieczne?

Tak, ze względu na rolę wahaczy w zawieszeniu pojazdu. Uszkodzenie sworznia w najgorszym przypadku może doprowadzić do oderwania/złożenia się koła. To scenariusz najbardziej prawdopodobny w przypadku przedniej kolumny MacPhersona.

Objawy awarii wahaczy samochodowych

Uszkodzone sworznie wahaczy skrzypią, stukają i pukają. Hałasy narastają podczas jazdy po nierównościach. Uszkodzone tuleje metalowo gumowe stukają. Pojawia się też objaw delikatnego szarpania przy ruszaniu i hamowaniu. Auto może również mieć problem z utrzymaniem prostego toru jazdy (wykruszona tuleja nie trzyma mocno wahacza i pozwala mu na zbyt duży ruch). Często jest to określane jako pływanie na drodze. Wahacze najlepiej sprawdzić w stacji diagnostycznej.

Jak naprawia się wahacze?

Najlepsza metoda naprawy to montaż całego, nowego wahacza. W większości wahaczy można montować nowe tuleje (za pomocą prasy hydraulicznej). W niektórych można też montować nowe sworznie (jeśli są dostępne w sprzedaży).

Wahacz może kosztować od 70 do 2000 zł, w zależności od wielkości, producenta i przeznaczenia. Najdroższe są wahacze ze stopów aluminium i przeznaczone do aut premium.

W przypadku popularnych aut (i tzw. modeli globalnych) na rynku są dziesiątki zamienników i można bez problemu kupić wahacza w cenie do 200 zł.

Po wymianie wahacza zaleca się ustawienie geometrii, aby nie doprowadzić do przyspieszonego zużycia opon. Auto może też ściągać w jedną stronę, jeśli nie będzie miało wykonanej korekty geometrii zawieszenia.

Michał Lisiak