Mazda MX-30: prawdziwie miejski elektryk

Nieprzypadkowe są już litery MX w nazwie modelu. Według producenta, tak oznaczone auta są tworzone przez Mazdę z myślą o nowych wyzwaniach. Po raz pierwszy te dwie litery pojawiły się w 1981 r. na modelu koncepcyjnym MX-81 – futurystycznym hatchbacku zaprojektowanym przez włoskie studio projektowe Bertone. Zaprezentowany dwa lata później koncepcyjny MX-02 zwracał uwagę skrętnymi kołami tylnej osi i wyświetlaczem przeziernym head-up; w MX-03 z 1985 r. projektanci zastąpili kierownicę wolantem rodem z samolotów, a skrętne koła tylnej osi uzupełnili napędem na cztery koła, którego źródłem był silnik Wankla o trzech rotorach i mocy 315 KM; Mazda MX-04, pokazana w 1987 r., wyróżniała się zdejmowanymi panelami nadwozia z włókna szklanego, dzięki czemu była albo autem typu coupé z dachem w formie szklanej kopuły, albo roadsterem bez bocznych paneli, w stylu plażowego buggy. Zaledwie dwa lata później pojawiła się Mazda MX-5, obecnie najlepiej sprzedający się roadster świata. Kolejnymi pojazdami noszącymi oznaczenie MX były już modele produkcyjne: w roku 1992 coupé-hatchback MX-3 z najmniejszym na świecie silnikiem V6 oraz duże coupé MX-6; MX-Sport Tourer z 2001 r. był radykalną propozycją koncepcyjną z drzwiami „freestyle”, z kolei MX-Flexa, koncept z roku 2004, miał odsuwane drzwi wprowadzone później do modelu Mazda5. Kolejne modele koncepcyjne – MX-Sport Runabout z roku 2002 i MX-Sportif z 2003 – stanowiły, odpowiednio, zapowiedzi drugiej generacji Mazdy2 oraz nowej Mazdy3. Z roku 2004 pochodził model koncepcyjny MX-MicroSport. Rok później MX-Crossport utorował drogę linii SUV-ów, których dzisiejszymi przedstawicielami są: CX-5 i CX-30. Debiutujący obecnie MX-30 także otwiera nowy rozdział w historii marki.

Styl

Sylwetka pierwszego elektryka Mazdy może się podobać, choć projektanci odeszli tu od motywu skrzydła, wizytówki innych aut w tej linii modelowej. Grill przedni zrasta się płynnie z elementami okalającymi reflektory, a typowe dla crossoverów i SUV-ów wrażenie silnej bryły zostało podkreślone za pomocą obszernych boków nadwozia. Słupki A poprowadzono stromą linią, z kolei słupki C schodzą na tylną partię nadwozia mocno nachylone, stapiając dach i kabinę z tyłem nadwozia.

W MX-30 wykorzystano podobny wzór reflektorów, jak w pozostałych modelach Mazdy nowej generacji – mają one formę cylindryczną. Dla podkreślenia trójwymiarowej bryły zespolonych lamp tylnych, ich skrajnie zewnętrzne partie z kręgami światła również ukształtowane są cylindrycznie i dopasowane do kloszy obudowy.

Wymiary małego elektryka Mazdy (długość 4 395 mm, szerokość 1 795 mm, wysokość 1 555 mm, rozstaw osi 2 655 mm i prześwit 130 mm) czynią z niego typowy, miejski środek transportu, wpasowujący się bez problemu w wąskie uliczki i miejsca parkingowe. Bagażnik ma pojemność 366 litrów (włącznie ze schowkiem pod podłogą bagażnika; bez systemu audio Bose), dodatkowe miejsce na małe przedmioty znajduje się w schowku pod podłogą bagażnika.

Dwukolorowe nadwozie ze srebrnym lub ciemnoszarym dachem jest dostępne w zestawieniu z barwami: Soul Red Crystal, Polymetal Gray lub Ceramic Metallic. Klienci mają też do wyboru pięć standardowych kolorów na całość nadwozia.

Najbardziej charakterystycznym zewnętrznym elementem nadwozia nowej Mazdy są drzwi typu „freestyle”, czyli bez środkowego słupka. Mają one specjalnie zaprojektowane zawiasy, dzięki którym drzwi przednie otwierają się do kąta 82°, a tylne do tyłu, do kąta 80°. W boczku drzwi tylnych umieszczono pionowy uchwyt uławiający ich otwieranie i zamykanie z mniejszym obciążeniem dla nadgarstka. Producent zapewnia, że pomimo braku słupka środkowego, nadwozie auta jest sztywne i skutecznie pochłania energię, co przekłada się na bezpieczeństwo pasażerów w czasie kolizji.

Przednie fotele wyposażone są w specjalny mechanizm dostępu, który składa oparcie ku przodowi i jednocześnie przesuwa cały fotel do przodu. Siedzenia w MX-30 są wygodne, podpierają dolną i górną partię miednicy oraz uda, a kość miedniczna utrzymywana jest w pionie. Jednocześnie górna część fotela stanowi podparcie dla środka ciężkości ciała. Według producenta, ten ergonomiczny projekt pomaga w utrzymaniu naturalnej krzywizny kręgosłupa.

MX-30 zachowuje charakterystyczne dla marki rozplanowanie kabiny w postaci kokpitu ześrodkowanego na kierowcy. Wnętrze dostępne jest w dwóch wzorach kolorystycznych. Modern Confidence to zestawienie białej sztucznej skóry z tkaniną w melanż, pomarańczowe szwy na siedzeniach i wykończenia z naturalnego korka. Z kolei Vintage Industrial łączy brązową sztuczną skórę z tkaniną w kolorze dżinsu, w 20% z włókien z recyklingu, oraz wykończenia z naturalnego korka w ciemniejszym odcieniu.

Wnętrze MX-30 zaskakuje nie tylko rozwiązaniami stylistycznymi, ale również zastosowaniem niekonwencjonalnych materiałów. Sztuczna skóra Premium Vintage Leatherette została opracowana specjalnie dla tego modelu i ma fakturę tradycyjnej skóry, na którą nakładana jest powłoka silikonowa. Produkowana jest z użyciem wody, a nie rozpuszczalników organicznych, co zmniejsza jej wpływ na środowisko.

Chyba jeszcze większe wrażenie robi w kabinie naturalny korek. Producent uzasadnia jego użycie nie tylko względami estetycznymi, lecz także faktem, że jest on produktem pozyskiwanym w naturalny sposób, o małym wpływie na stan środowiska. Nie wymaga ścinania drzew, a jedynie obieranie ich z odrastającej kory. Mazda poszła jeszcze dalej, wykorzystując materiał pochodzący z resztek po produkcji… korków do butelek. Materiał ten znajduje się w partiach wierzchnich konsoli oraz na uchwytach drzwiowych. W górnej partii boczków drzwi wykorzystana została tkanina z recyklingu butelek PET. Wszystko to, by zmniejszyć wpływ produkcji MX-30 na środowisko.

Funkcjonalność

Osobliwością kabiny modelu jest także środkowa konsola „pływająca”, niezależna od tablicy rozdzielczej i wizualnie dominująca wśród innych komponentów zabudowy wnętrza. W jej przedniej górnej części umieszczony jest ekran dotykowy o przekątnej 8,8 cala; w kondygnacji dolnej znajdują się schowki i półeczki na drobne przedmioty. MX-30, jako pierwszy model Mazdy, wyposażony jest w panel sterowania klimatyzacją z ekranem dotykowym o przekątnej 7 cali, umieszczonym w dolnej partii konsoli środkowej. Za kierownicą natomiast jest 7-calowy ekran z wyświetlaczem ciekłokrystalicznym. Do wyposażenia standardowego należy też wyświetlacz czołowy, który prezentuje informacje na przedniej szybie, bezpośrednio na linii wzroku kierowcy.

Pozycja za kierownicą jest stosunkowo wysoka. Kierowca ze swojego miejsca widzi całą maskę silnika. Ułatwia mu to orientację w pozycji narożników pojazdu, co jest szczególnie przydatne podczas jazdy wąskimi ulicami lub parkowania w ciasnych miejscach. Kierownica jest regulowana w zakresie 45 mm w pionie i 70 mm w poziomie. Lewarek zmiany biegów i pokrętło HMI umieszczone są w przedniej części konsoli, a środkowy podłokietnik jest wysoki, dzięki czemu zarówno umieszczanie napojów we wnękach między panelem lewarka a środkowym podłokietnikiem, jak i operowanie lewarkiem, są łatwe.

Mazda MX-30 wyposażona jest w najnowszy system Mazda Connect, wzbogacony o takie modyfikacje, jak poprawiona jakość obrazu i dźwięku, wbudowany czujnik żyroskopowy 3D oraz funkcję wyszukiwania przy użyciu oddzielnych słów, która umożliwia szukanie celów dla nawigacji poprzez wprowadzanie kombinacji słów-kluczy. System współpracuje standardowo z aplikacjami Apple CarPlay® i Android Auto™ poprzez łącze USB, zapewniając możliwość połączenia ze smartfonem.

Wśród funkcji nowej aplikacji MyMazda przeznaczonych specjalnie dla pojazdu elektrycznego są: zdalne ustawianie procesu ładowania, wskaźnik zasięgu, wskaźnik stanu akumulatora, ostrzeżenia o niskim poziomie prądu w akumulatorze oraz możliwość wyszukiwania stacji ładowania i przekazania znalezionych obiektów do systemu nawigacji.

Zestaw technik bezpieczeństwa i-Activsense użytych w modelu MX-30 został poszerzony o nową funkcję, dodaną do systemu SBS (Smart Brake Support, czyli inteligentnego wspomagania hamowania) i przeznaczoną do zapobiegania kolizjom na skrzyżowaniach, oraz o funkcję Emergency Lane Keeping - zapobiegania niekontrolowanemu opuszczeniu drogi.

MX-30 może być wyposażony w jeden z dwóch zestawów audio: w standardzie w system Mazda Harmonic Acoustics, opcjonalnie w system premium marki Bose z 12 głośnikami.

Napęd

MX-30 ma technikę napędu elektrycznego, nazwaną e–Skyactiv. Na jej komponenty składają się: silnik, pakiet akumulatorów, falownik oraz przetwornica napięcia DC-DC (prąd stały-prąd stały). Prąd stały czerpany z akumulatorów przetwarzany jest przez przetwornicę na prąd przemienny, który zasila silnik, natomiast przetwornica DC-DC obniża napięcie dla potrzeb zasilania różnych urządzeń pomocniczych samochodu, pracujących pod napięciem 12V.

Temperaturę akumulatorów stale kontroluje specjalny czujnik, który w miarę potrzeb steruje też obiegiem chłodziwa. System ten utrzymuje najwłaściwszą temperaturę akumulatora nawet w gorące dni i chroni go przed degradacją wywołaną przegrzaniem. W razie wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości natychmiast odcina przepływ prądu, a struktura ochronna chroni akumulator przed penetracją sił zewnętrznych w razie kolizji. Rozwiązania te mają zabezpieczać pasażerów pojazdu przed porażeniem prądem w razie uszkodzenia komponentów pracujących pod wysokim napięciem.

Dzięki maksymalnej mocy systemu wynoszącej 107 kW/145 KM i maksymalnemu momentowi obrotowemu 270,9 Nm napędzana na przednie koła Mazda może przyśpieszać od 0 do 100 km/h w 9,7 s. Prędkość maksymalna jest elektronicznie ograniczona do 140 km/h. Przy zużyciu energii na poziomie 19 kWh/100 km (i emisjach CO2 0 g/km; wg normy WLTP w cyklu mieszanym), akumulator litowo-jonowy e-Skyactiv o pojemności 35,5 kWh zapewnia zasięg 200 km w cyklu mieszanym (wg normy WLTP). Akumulator można naładować od poziomu 20 do 80% w ciągu 3 godzin stosując prąd przemienny lub w 36 minut prądem stałym.

Specjalnie dla modelu MX-30 Mazda opracowała oryginalną koncepcję aktywnego pedału gazu, pozwalającą skrócić czas reakcji urządzenia na impuls. System precyzyjnie wyczuwa zarówno siłę, jak i szybkość nacisku na pedał, dzięki czemu reaguje na impulsy kierowcy i zapewnia liniowy wzrost siły przyśpieszenia. Przy powolnym wciskaniu pedału stopniowe narastanie momentu obrotowego ułatwia kierowcy kontrolę prędkości samochodu. Z kolei szybkie wciśnięcie pedału są dla systemu wskazaniem, że kierowca chce zwiększyć prędkość – wtedy reakcją jest natychmiastowe przyśpieszenie. Co więcej, kierowca usłyszy wygenerowany sztucznie dźwięk przyśpieszania, emitowany przez głośniki systemu audio.

Koszty

W kwestii cen mamy dla chętnych na zakup Mazdy MX-30 dwie wiadomości, jedną złą i jedną dobrą. Zła jest taka, że nawet w podstawowym wyposażeniu model nie kwalifikuje się do rządowego programu dopłat. O swoje miejsce na rynku musi więc walczyć sam, bez pomocy z zewnątrz. Dobra wiadomość jest zaś taka, że, w porównaniu z wieloma innymi elektrykami, jego cena nie jest wygórowana, szczególnie biorąc pod uwagę to, co nabywca auta otrzymuje w zamian.

W bazowej wersji Kai auto kosztuje 142 900 zł, w najdroższej, Enso, 156 900 zł. Już w podstawowej odmianie wyposażenie MX-30 zawiera m.in. system dynamicznej stabilizacji toru jazdy, zaawansowany system zwiększania przyczepności pojazdu (G-Vectoring Control+), układ wspomagający ruszanie na wzniesieniu, przednie i boczne poduszki powietrzne, w tym poduszkę kolanową dla kierowcy, kurtyny powietrzne, system rozpoznający znaki ograniczenia prędkości, adaptacyjny układ utrzymywania stałej prędkości (aktywny tempomat), kamerę cofania, klimatyzację automatyczną, czujnik deszczu i zmierzchu (inteligentne wycieraczki i automatyczne światła mijania), system automatycznego przełączania świateł drogowych na mijania, skórzaną kierownicę i gałkę dźwigni zmiany biegów.

Podsumowanie

Pierwsze elektryczne auto Mazdy zaskakuje dojrzałością koncepcji i przemyślanym podejściem do elektromobilności. Producent poważnie potraktował wyzwanie, jakim jest deklarowana zero-emisyjność aut elektrycznych. Stosowana przez firmę zasada „well-to-wheel” (od wydobycia surowców energetycznych do przeniesienia energii na koła) oznacza pomiar emisji pojazdu, który nie ogranicza się do ilości dwutlenku węgla emitowanego podczas jazdy, lecz obejmuje również emisje podczas wydobycia i rafinowania ropy naftowej i/lub wytwarzania energii elektrycznej.

Stąd w MX-30 zastosowano stosunkowo niewielki akumulator. Jak bowiem wynika z badania przeprowadzonego przez Mazdę i Uniwersytet Kogakuin w Tokio, pojazdy o napędzie elektrycznym wyposażone w małe akumulatory emitują w całym swoim cyklu życia mniej dwutlenku węgla niż porównywalne samochody z silnikami Diesla. Na tej podstawie Mazda uznała, że pojemność akumulatora, wynosząca 35,5 kWh, zapewnia optymalną równowagę pomiędzy zasięgiem, a poziomem emisji CO2. Efektem takiego podejścia jest niższa masa pojazdu, co przekłada się na lepszą jakość prowadzenia i większą zwinność na drodze – kwestie problematyczne dla większości samochodów elektrycznych.

Zasięg MX-30 (200 km), pozornie niewielki na tle konkurencji, znacznie przekracza średnie dzienne zapotrzebowanie klientów europejskich, wynoszące, według badań firmy Ipsos MORI, 48 kilometrów. W tym kontekście nawet ograniczona do 140 km/h prędkość maksymalna auta nie stanowi jego wady. Wyższa prędkość jest po prostu zbędna w przypadku auta, które z założenia ma być miejskim środkiem transportu.

Wprowadzenie przez Mazdę na rynek modelu MX-30 – pierwszego w pełni elektrycznego auta tego japońskiego producenta – oznacza zatem, że w mieście pojawił się nowy, poważny konkurent do serc i portfeli zwolenników elektromobilności.