Zaciski hamulcowe – objawy awarii. Wymiana na nowe, czy regeneracja?

Samochód to system naczyń połączonych, wzajemnie zależnych od siebie. Podobnie jest w przypadku zacisków hamulcowych. Jeśli w układzie hamulcowym samochodu jest stary płyn hamulcowy, może dojść do skorodowania tłoczków hamulcowych. To jedna z najczęstszych przyczyn awarii zacisków hamulcowych, które są niebezpieczne. Sprawny układ hamulcowy bezpośrednio odpowiada za bezpieczeństwo kierowcy i pasażerów. Bez sprawnego układu hamulcowego nie zadziałają właściwie także aktywne systemy bezpieczeństwa, takie jak ABS, ASR, ESP, system przeciwzderzeniowy itd.

Zacisk hamulcowy – co to jest?

Zacisk hamulcowy to jedna z podstawowych części układu hamulcowego. Zaciski są wykorzystywane w układach hamulców tarczowych. To najpopularniejsze rozwiązanie, w którym elementami roboczymi są tarcze hamulcowe i klocki hamulcowe.

Zacisk hamulcowy jest wykonany z bardzo mocnego stopu metalu, najczęściej z dużą zawartością żeliwa. Mocowany jest do jarzma hamulcowego za pomocą śrub – tak zwanych prowadnic zacisku. Z kolei jarzmo jest zamontowane do zwrotnicy, do której umocowana jest również piasta koła.

W zacisku znajduje się tłoczek hamulcowy (w niektórych zaawansowanych układach, a także ciężkich autach nawet cztery tłoczki). Tłoczek to metalowy walec z uszczelnieniami z gumy, poruszający się w specjalnej, nasmarowanej prowadnicy. Zacisk służy także do zamontowania klocków hamulcowych. Montuje się je z obydwu stron tarczy. Klocki są skierowane okładzinami roboczymi w stronę tarczy hamulcowej. Do zacisku doprowadzony jest elastyczny przewód hamulcowy.

Jak działa zacisk hamulcowy?

Po naciśnięciu pedału hamulcowa, pompa hamulcowa zaczyna tłoczyć płyn hamulcowy. Jego ciśnienie jest zwiększane przez dodatkowy element. Płyn jest nieściśliwy, przepływa przez sztywne przewody hamulcowe (pod płytą podłogową samochodu), a potem przez elastyczne przewody hamulcowe (od krańców karoserii do zacisku).

Nacisk ze strony płynu hamulcowego powoduje ruch tłoczków hamulcowych. Tłoczki wysuwają się z zacisku, dociskając klocki hamulcowe do tarcz. Powierzchnie robocze klocków hamulcowych trą o powierzchnie roboczą tarczy hamulcowej. W zależności od siły nacisku na pedał hamulca, auto zwalnia albo hamuje. Kiedy kierowca puszcza pedał hamulca, ciśnienie płynu hamulcowego spada. Tłoczki hamulcowe cofają się. Klocki hamulcowe przestają trzeć o tarcze.

Podobnie działają systemy bezpieczeństwa aktywnego, takie jak ABS, ASR i ESP. W razie potrzeby pompa hydrauliczna kieruje płyn hamulcowy do określonego zacisku, przyhamowując określone koło (w przypadku ASR i ESP) albo generując hamowanie pulsacyjne (w przypadku działania ABS).

Zacisk hamulcowy pracuje w bardzo trudnych warunkach, narażony jest przede wszystkim na działanie zmiennych warunków atmosferycznych. Z racji położenia osadzają się na nim wilgoć, brud, kurz i sól drogowa, co stwarza warunki do powstania korozji. Teoretycznie, sam materiał powinien być odporny na korozję i co najwyżej, mogą się na nim osadzić lekkie naloty rdzy, jednak niczego nie można być pewnym – zacisk też może skorodować. Najczęściej jednak korodują jego śruby – prowadnice, a dzieje się to wtedy, gdy zabraknie osłon z tworzywa, chroniących śruby. Koroduje też tłoczek hamulcowy, ale w jego przypadku powodem korozji może być stary płyn hamulcowy, który stracił właściwości antykorozyjne. Po prostu – korozja atakuje od środka.

Objawy awarii zacisku hamulcowego

Objawy awarii zacisku hamulcowego powinny być wykryte przez samego kierowcę i na Stacji Kontroli Pojazdów, w trakcie przeglądu. Jak rozpoznać awarię zacisku? Jakie są objawy awarii zacisku?

• Nierówna siła hamowania – po jednej stronie osi auto hamuje normalnie, po drugiej słabiej (do wykrycia w trakcie testu hamulców na SKP).

• Zablokowany tłoczek, który się nie cofa na skutek korozji. Dochodzi wówczas do tarcia klocka hamulcowego o tarczę, grzeje się felga, zwiększa się spalanie. Auto traci moc. Okładzina klocka i sama tarcza może ulec bezpowrotnego uszkodzeniu.

• Wyciek smaru z wnętrza tłoczka hamulcowego, na skutek czego tłoczek się nie cofa, albo z trudem się wysuwa. W efekcie hamulec działa słabiej, albo blokuje się jak w poprzedniej sytuacji. Powodem może być uszkodzone uszczelnienie gumowe tłoczka albo zaklinowanie prowadnic. Auto może ściągać podczas hamowania. W tej sytuacji dochodzi też do nierównomiernego zużycia klocków hamulcowych.

• Wyciek płynu hamulcowego z zacisku – na skutek uszkodzenia gumowych osłon tłoczka, albo elastycznego przewodu hamulcowego, lub jego miejsca połączenia z zaciskiem.

Naprawa zacisku hamulcowego

Zacisk hamulcowy kosztuje od 150 (w przypadku prostych i starszych aut, a także tzw. modeli schodzących z rynku aut używanych) do ponad 1200 złotych. Jednak można przyjąć, że średni koszt nowego zacisku hamulcowego (zamiennika dobrej jakości) to ok. 400 – 500 złotych.

Zakup nowego zacisku, jego montaż w warsztacie, wraz z wymianą klocków hamulcowych i płynu hamulcowego, to jedno rozwiązanie. Można też kupić fabrycznie, czyli przez ich producenta, zregenerowane zaciski hamulcowe. Takie zaciski są tańsze od nowych, a są w pełni sprawne.

W przypadku niewielkich uszkodzeń, takich jak wycieki płynu hamulcowego, mechanik może zastosować zestaw naprawczy. Zawiera on wszystkie gumowe uszczelki zacisku, które można zamontować w miejsce uszkodzonych. Przed skorzystaniem z opcji takiej naprawy warto zapytać o jej koszt i porównać go z ceną nowego zacisku hamulcowego.

Michał Lisiak