Geometria zawieszenia - jak o nią dbać? Dlaczego trzeba ją korygować?

Geometria zawieszenia to inaczej regulacja ustawienia przednich kół kierowanych. Tylko w niektórych autach reguluje się geometrię zawieszenia tylnych kół. Kiedy jest odpowiednio ustawiona, można cieszyć się lepszym prowadzeniem auta, większym bezpieczeństwem, mniejszym zużyciem paliwa, dłuższym okresem eksploatacji opon, zawieszenia i części układu kierowniczego.

Geometria zawieszenia opisywana jest przez cztery parametry. Jednak w większości samochodów można regulować tylko jeden. Jest nim zbieżność kół. Dlatego czasami używa się obydwu sformułowań zamiennie - regulacja geometrii zawieszenia i regulacja/ustawienie zbieżności kół.

Co to jest geometria zawieszenia?

Geometria zawieszenia określa położenie i ruch kół w trakcie jazdy samochodem. Jest to kompromisowe ustawienie, które umożliwia bezpieczną jazdę po zakrętach i na wprost.

Dlaczego nie ma idealnego ustawienia?

Aby zapewnić jak najlepsze parametry do jazdy na wprost, płaszczyzny obrotu kół powinny być ustawione równolegle względem osi pojazdu. Aby natomiast zapewnić jak najlepsze parametry do jazdy po łuku, każde z kół kierowanych powinno być odchylone pod innym kątem, aby zapewnić jak najlepszy kontakt opony z podłożem. Geometria zawieszenia jest więc kompromisem, który zapewnia właściwe ustawienie kół, do jazdy na wprost i do jazdy po zakrętach.

Dlaczego geometria zawieszenia się zmienia?

W trakcie eksploatacji samochodu zawieszenie auta oraz układ kierowniczy są narażone na działanie szeregu sił. Koła samochodu często wpadają w nierówności i dziury. Zawieszenie i układ kierowniczy są również narażone na przyspieszone zużycie albo uszkodzenia, podczas podjeżdżania pod krawężniki. Czasami wystarczy wjechać kołem w jedną, dużą dziurę, aby utracić właściwą geometrię zawieszenia.

Geometria zmienia się również wtedy, gdy w układzie kierowniczym i w układzie zawieszenia montowane są nowe części. A zatem po zainstalowaniu nowych wahaczy, amortyzatorów, łączników stabilizatora i końcówek drążków kierowniczych, geometria auta jest już inna.

Podobnie jest po zamontowaniu nowych opon. Wszak mają one wyższy bieżnik niż opony zużyte.

Kiedy można ustawić geometrię zawieszenia? W jakich sytuacjach nie można ustawić geometrii zawieszenia?

W przytoczonych przykładach wystarczy odpowiednia regulacja w warsztacie. Geometria zawieszenia będzie miała właściwe parametry. Niestety, są też sytuacje, w których geometrii zawieszenia skorygować się nie da. Kiedy może dojść do takich sytuacji?

• Po poważnych uszkodzeniach (zużyciu) części zawieszenia i układu kierowniczego, spowodowanych na przykład szybkim podjeżdżaniem pod wysokie krawężniki.

• Po wjechaniu w bardzo dużą dziurę, co spowodowało silne uszkodzenie zawieszenia.

• W samochodach, w których części zawieszenia i układu kierowniczego są uszkodzone, skorodowane i pokrzywione.

• W samochodach mocno uszkodzonych w wypadkach i kolizjach, w których doszło do skrzywienia części zawieszenia lub układu kierowniczego, albo przesunięcia punktów mocowania zawieszenia.

• Takie problemy pojawiają się czasami w samochodach powypadkowych, sprowadzanych do kraju przez nieuczciwych handlarzy i naprawianych po najniższych kosztach. Co oczywiste, z użyciem części z demontażu.

Jakie parametry opisują geometrię zawieszenia?

Jak wspomnieliśmy wcześniej, w trakcie ustawiania geometrii zazwyczaj możliwa jest regulacja tylko jednego parametru - zbieżności zawieszenia. W przypadku pozostałych dokonania korekty można dokonać po wymianie określonej części na nową. Tak dzieje się w przypadku pochylenia kół.

• Zbieżność kół - to nierównoległość ustawienia kół przednich podczas jazdy na wprost. Mierzy się ją w milimetrach albo procentach. Standardowo kąt zbieżności wynosi od +3 do -3. Zbyt duża zbieżność sprawia, że auto dobrze trzyma kierunek jazdy na wprost, ale niezbyt dobrze wchodzi w zakręt. Zbyt duża rozbieżność - auto doskonale wchodzi w zakręty, ale wymaga częstego korygowania toru jazdy kierownicą podczas jazdy na wprost.

• Kąt pochylenia koła - odchylenie płaszczyzny obrotu koła od pionu, mierzone w stopniach. Zbyt duży kąt pochylenia koła sprawia, że auto ściąga w jedną stronę, dochodzi do przycinania bieżnika opon (nierównomiernego, krzywego zużycia bieżnika), może dojść do przyspieszonego zużycia łożysk piast.

• Kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy - odchylenie od pionu osi obrotu zwrotnicy, mierzone w stopniach. Niewłaściwe ustawienie przyspiesza zużycie łożysk piast.

• Kąt pochylenia sworznia zwrotnicy - poprzeczne odchylenie osi obrotu zwrotnicy.

Niewłaściwe ustawienie wpływa negatywnie na komfort jazdy, a także przyspiesza zużycie układu kierowniczego.

Geometria zawieszenia - kiedy warto ją regulować?

Zaleca się, aby regulować geometrię zawieszenia raz w roku, w każdym samochodzie. Ponadto regulacji powinno się dokonać, gdy:

• Samochód uczestniczył w kolizji albo wypadku;

• Samochód wjechał w głęboką dziurę;

• Nastąpiło pogorszenie komfortu prowadzenia - auto ściąga, nie trzyma prostego toru jazdy, samochód niewłaściwie wchodzi w zakręty;

• Po montażu nowych opon;

• Po montażu nowych części układu zawieszenia (np. łączników stabilizatora, wahaczy, amortyzatorów);

• Po montażu nowych części układu kierowniczego (np. końcówek drążków kierowniczych).

Zaleca się również, aby dokonywać regulacji geometrii zawieszenia po sezonowej wymianie ogumienia.

Uwaga: ściąganie samochodu może być spowodowane przez inne czynniki niż niewłaściwie ustawiona geometria. To samo dotyczy pogorszenia komfortu, czy niewłaściwe zachowanie auta podczas wchodzenia w zakręty. Zawsze należy zacząć od najprostszej rzeczy, czyli sprawdzenia ciśnienia powietrza w oponach.

Jak przebiega regulacja geometrii zawieszenia? Ile kosztuje?

W najprostszym przypadku, dotyczącym regulacji zbieżności, regulacja polega na przestawieniu przeciwnakrętki, znajdującej się na końcu drążka kierowniczego, przy połączeniu ze zwrotnicą. Regulacja jest wykonywana zgodnie z danymi, podawanymi przez producenta samochodu.

Regulacja zbieżności kosztuje średnio od 50 do 100 zł.

Michał Lisiak