

Elektronizacja samochodów rozpoczęła się w latach osiemdziesiątych, gdy w popularnych autach zaczęto masowo stosować elektroniczne sterowniki wtrysku paliwa. W kolejnych latach jej rozwój przyspieszył, a podzespoły elektroniczne stawały się coraz mniejsze i coraz tańsze. Współczesny samochód jest wypełniony elektroniką po brzegi
Czujniki to podzespoły elektroniczne, których zadaniem jest dokonywanie różnych pomiarów. Mogą sprawdzać prędkość danego elementu (liczbę obrotów na minutę), jego położenie w danej chwili, kąt, z jakim się obrócił, natężenie światła, zamknięcie jakiegoś obwodu itd. Mogą wykorzystywać elementy pomiarowe czułe na temperaturę, ciśnienie, zmiany pola magnetycznego, fale radarowe i inne. Standardowo, czujniki są połączone ze sterownikiem za pomocą przewodów elektrycznych, zwykłych albo magistrali CAN.
Informacje z czujników do sterowników są przekazywane na przykład za pomocą zmian napięcia prądu (przy połączeniu elektrycznym), zanikiem lub pojawieniem się zasilania w przewodzie (po zamknięciu obwodu) albo wysłaniem odpowiedniego komunikatu (w przypadku magistrali CAN). Sygnał z jednego czujnika może być też wykorzystywany przez kilka sterowników. Najlepszym przykładem jest czujnik prędkości obrotowej ABS lub czujnik skrętu kierownicy.
To komputery sterujące. W starszym samochodzie może znajdować się jeden sterownik (komputer sterujący pracą silnika), a we współczesnym nawet kilkanaście sterowników (sterownik silnika, sterownik systemów bezpieczeństwa SRS, sterownik komfortu, sterownik systemów ESP/ASR/ABS i inne).
Źródło: Mercedes BenzJeśli jest to auto premium, może ich być nawet kilkaset. Samochód klasy premium wyposażony jest na przykład w dziesiątki systemów komfortu. Weźmy jako przykład system otwierania bagażnika nogą. W tym przypadku potrzebny jest osobny sterownik z oprogramowaniem, a do tego czujnik optyczny (który obserwuje wykonywany gest), czujnik położenia klapy, czujnik otwarcia, czujnik zamknięcia, czujnik zabezpieczający przed przytrzaśnięciem dłoni…
Wymienienie wszystkich czujników, które znajdują się we współczesnym samochodzie klasy premium wymagałoby napisania książki. Skupimy się zatem na małym i popularnym samochodzie miejskim. Pozwoli to nam pokazać, jak wiele czujników jest w małym aucie z niewyszukanym (jak na obecne warunki i wymagania) wyposażeniem. Jako przykład weźmiemy sobie Fiata 500 z silnikiem benzynowym o pojemności 1.2 l.
Źródło: Fiat• Czujnik tlenu (sonda lambda) przez katalizatorem. Ulega awariom na skutek zużycia po większych przebiegach, może dojść do uszkodzenia mechanicznego przewodu.
• Czujnik tlenu (sonda lambda) za katalizatorem. Ulega awariom na skutek zużycia po większych przebiegach, może dojść do uszkodzenia mechanicznego przewodu.
Źródło: Wikimedia Commons• Czujnik położenia pedału gazu (potencjometr gazu). Może ulec uszkodzeniu na skutek zużycia mechanicznego.
• Czujnik ciśnienia gazu klimatyzacji.
• Czujnik ciśnienia powietrza dolotowego. Może ulec zabrudzeniu, może się zużyć.
• Czujnik temperatury powietrza dolotowego. Jak wyżej.
• Czujnik fazy rozrządu.
• Czujnik położenia przepustnicy (potencjometr przepustnicy). Ulega awariom mechanicznym, może się blokować na skutek zabrudzenia przepustnicy.
• Czujnik położenia wału korbowego. Może ulec awarii i zabrudzeniu.
• Czujnik położenia wałka rozrządu. Jak wyżej.
• Czujnik spalania stukowego – na każdym cylindrze.
• Czujnik temperatury płynu chłodzącego. Może ulec zużyciu.
• Czujnik obrotów silnika.
• Czujnik zamknięcia drzwi – przy każdych drzwiach auta.
• Czujniki zderzeniowe – rozmieszczone w całym aucie i wewnątrz sterownika SRS. Raczej bezawaryjne.
• Czujniki parkowania (radarowe).
• Czujniki zapięcia pasów bezpieczeństwa.
Źródło: Wikimedia Commons• Czujniki obciążeniowe – informują sterownik SRS, że ktoś zajął miejsce siedzące (taka informacja jest niezbędna, aby sterownik „wiedział”, którą poduszkę powietrzną uruchomić).
• Czujnik zamknięcia bagażnika.
• Czujnik temperatury zewnętrznej.
• Czujnik temperatury we wnętrzu kabiny (dla klimatyzacji).
• Czujniki prędkości obrotowej ABS. Ulegają zabrudzeniu. Mogą się zużyć.
• Czujnik ilości paliwa w baku.
Sporo jak na małe auto, czyż nie? A teraz wyobraźmy sobie, jak wiele jest czujników w dobrze wyposażonym samochodzie premium.
Obecnie niemal wszystkie auta mają na wyposażeniu czujniki ciśnienia powietrza w oponach TPMS. Dlaczego nie ma ich na liście? Bo w wielu tańszych autach stosuje się system pośredni, który nie wymaga czujników ciśnienia powietrza montowanych w wentylach. Zamiast niego o przebiciu opony ostrzegają czujniki prędkości obrotowej ABS.
Michał Lisiak